ΟΡΑΤΑ & ΑΟΡΑΤΑ ΤΟΠΙΑ * ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΣΜΑΣ | ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ 

Συνέντευξη στην Τζίνα Σωτηροπούλου

Το πρώτο ζωγραφικό έργο του αρχιτέκτονα Κωνσταντίνου Κοσμά που είδα και με έκανε να ακολουθήσω την σελίδα του στο instagram ήταν ένα τεθλασμένο μπλε φαράγγι που τέμνει τον γαλάζιο ποταμό και σφηνώνεται ανάμεσα σε δυο κατάμαυρα βουνά και έναν λουλακί ουρανό. Ψηλά, ένα φωτεινό φεγγάρι. Πανσέληνος. Δυνατές πινελιές, αρμονικές γεωμετρικές χαράξεις, έντονα κοντράστ, η σύνθεσή του ξεχειλίζει από εκείνο το γοητευτικό πάθος της αφαίρεσης -θελκτικά μελαχολική- γεννά μια απροσδιόριστη τεταμένη επιθυμία.

Σε κάποια άλλα έργα του παίζει με την διχρωμία του ασπρόμαυρου. Σε δυο καμπύλες, εκείνης του φεγγαριού & της αντανάκλασης του, έχει χωρέσει μέσα σε μερικές μολυβιές την ομορφιά της παραλίας του Κόμμου στη νότια Κρήτη. Ένα μαυρόασπρο αφήγημα, μολύβι σε χαρτί.

Οι συνθέσεις του περιλαμβάνουν πεταλούδες που εγκυβωτίζονται σε τετράγωνα, λιοντάρια που εγγράφονται σε κύκλους, γυναικεία πρόσωπα και κορμιά, αρνιά πάνω σε χαρτί κραφτ, που άλλοτε καλπάζουν πάνω σε επαναλαμβανόμενα μοτίβα από στάχυα και άλλοτε αγναντεύουν μνημεία και ανοίκειους τόπους. Καμπυλόσχημα τοπία, μπλε, κίτρινο, ασπρόμαυρο & κόκκινες βαθιές πινελιές. Γεωμετρικές εικόνες με ολοκάθαρα περιγράμματα και σχήματα, που συχνά συνομιλούν με αρχιτεκτονικές κατόψεις και τομές.

Τα κάδρα του είναι ρυθμικά μοτίβα που συντονίζονται με την κλίμακα, τον χρόνο και την φύση. Ο Κωνσταντίνος Κοσμάς χαράσσει παράξενες ιστορίες με παράδοξες λεπτομέρειες, αινιγματικές αιχμές και ζωώδεις καμπύλες. Ορατά και αόρατα μελαγχολικά τοπία.

Έχεις σπουδάσει αρχιτεκτονική στην Πάτρα και εργάζεσαι ως αρχιτέκτονας. Από πότε ασχολείσαι με την ζωγραφική και τι είναι αυτό που σε ώθησε σ’ αυτήν; Άρχισα να ζωγραφίζω στο τελευταίο έτος της Αρχιτεκτονικής σχολής (2013-14). Νιώθω τυχερός που είχα δάσκαλο τον Θανάση Σπανομαρίδη, ο οποίος με κάθε ευκαιρία μας τόνιζε πως ο αρχιτέκτονας δεν πρέπει απλώς να επιτελεί τεχνικά σχέδια ή φωτορεαλιστικές εικόνες. Ο αρχιτέκτονας μπορεί να είναι και ποιητής, ζωγράφος, μουσικός, λογοτέχνης και να δημιουργεί καινούργιους κόσμους με διάφορα εργαλεία. Αυτό το πνεύμα το βρήκα εξαιρετικά απελευθερωτικό στα ανέμελα χρόνια των σπουδών και από τότε προσπαθώ να συνδυάζω δύο τέχνες που με κάνουν ευτυχισμένο.

© Κωνσταντίνος Κοσμάς | 171207_MR
© Κωνσταντίνος Κοσμάς | KP_01

Στα έργα σου κυριαρχούν οι καμπύλες και η γεωμετρία. Αφαιρετικές, σχεδόν αρχιτεκτονικές συνθέσεις. Είτε πρόκειται για γυναικείες ή ζωόμορφες φιγούρες είτε πρόκειται για τοπία. Πού νομίζεις ότι τέμνονται, αρχιτεκτονική και ζωγραφική; Κοινό σημείο και των δύο πεδίων αποτελεί η πράξη της σύνθεσης. Ξεκινώντας από την πρωταρχική επιθυμία ενός χωρικού οράματος που πρέπει να εμφανιστεί σε ένα κομμάτι χαρτί, η αρχιτεκτονική και η ζωγραφική μπορούν να έχουν αμφίδρομες σχέσεις αλληλεπίδρασης. Η αρχιτεκτονική σύνθεση σου μαθαίνει να κωδικοποιείς (και να αποκωδικοποιείς) δομές και είναι μια έννοια η οποία μπορεί να υποθάλπεται στις υπόλοιπες τέχνες δημιουργώντας νέες δυνατότητες έκφρασης. Η ζωγραφική διακατέχεται κυρίως από το ένστικτο και την φαντασία, το συναισθηματικό χάος. Όταν συνδυάζονται δημιουργούνται νέοι κανόνες ή νέες αταξίες. Αρκετά από τα έργα μου αποτελούν ιδέες για διάφορα αρχιτεκτονικά θέματα που έπρεπε να αντιμετωπίσω, ενώ άλλα ξεκίνησαν ως εικαστικά έργα που μεταπήδησαν στην αρχιτεκτονική.

© Κωνσταντίνος Κοσμάς | 2011-AG
© Κωνσταντίνος Κοσμάς | 171129-AA

Το καφετί χαρτί κραφτ συχνά χρησιμεύει ως βάση για τα έργα σου. Η χρωματική σου παλέτα αγγίζει τα βασικά χρώματα, πολλούς τόνους του μπλε, περνά από το κόκκινο και το κίτρινο και καταλήγει συχνά στο ασπρόμαυρο. Αδρές πινελιές, ακρυλικό σε καμβά, ξύλο ή χαρτί. Έντονα χρώματα. Δυνατά, αλλά όχι καθαρά. Εκπέμπουν μια μελαγχολία και μια ρετρό αισθητική. Αγγίζουν την φθορά. Από πού εμπνέεσαι; Πώς επιλέγεις τα κάδρα σου;  Προσπαθώ να αναπαραστήσω ορατά και αόρατα τοπία. Ακόμα κι αν το θέμα είναι κάποιο ζώο ή κάποια ανθρώπινη μορφή οι δομές των μεμονωμένων σχημάτων τους δημιουργούν αποσπασματικά τοπία, μέρη ενός ευρύτερου όλου. Το κάδρο μπορεί να είναι αυστηρό και να εστιάζει στο θέμα οριοθετώντας το, μπορεί όμως να είναι και χαλαρό και να διευρύνει τα όρια του όταν ενώνεται με το φόντο της εκάστοτε επιφάνειας. Η φθορά (ως κοσμικός κανόνας) δίνει χώρο στην προσωπική μνήμη να ανασυστάσει μέσω της φαντασίας διαφορετικά νοήματα και δυνατότητες. Γεγονός αρκετά μελαγχολικό από μόνο του. Πέρα από ότι στο στούντιο βρίσκεται ένα μεγάλο απόθεμα από καφέ χαρτιά και πρέπει να μειωθεί, ευχαριστιέμαι στο να τοποθετώ το λευκό χρώμα ως το φωτεινότερο σημείο της επιφάνειας.

Τα έργα σου εκπέμπουν έναν έντονο ερωτισμό, μια ευαίσθητη γοητεία. Ταυτόχρονα παίζουν με την κλίμακα, το βάθος και φλερτάρουν με το απόκοσμο. Πολλές από τις «ιστορίες» σου εξελίσσονται βράδυ. Με ένα ολόγιομο φεγγάρι στο βάθος. Το ποτάμι, τα τοπία με τα στάχια ακόμα και τα αστικά τοπία – πολυκατοικίες, σκάλες και στο βάθος η Ακρόπολη είναι βραδινά κάδρα. Τι το ελκυστικό έχει η νύχτα; Ο Έρωτας έχει διπλή ερμηνεία, την Ησιόδεια ώθηση της δημιουργίας του κόσμου και την ψυχολογική κατάσταση του να είσαι ερωτευμένος (με κάτι). Συνήθως κάποια από τις παραπάνω ενέργειες επιδρά την ώρα που αντιμετωπίζω την άδεια επιφάνεια. Η νύχτα είναι ελκυστική καθώς συμβαίνουν όλες οι μεταμορφώσεις, η μαγεία των αλλαγών που αντιλαμβανόμαστε με την έλευση του ηλιακού φωτός στο ξεκίνημα μια νέας ημέρας. Την νύχτα επίσης, εμφανίζονται το φεγγάρι, τα αστέρια και η μεγάλη κλίμακα του κόσμου, τα όνειρα και οι κρυφοί μας πόθοι. Υπό μια σκοπιά η νύχτα μπορεί να αποκαλύψει περισσότερα από όσα πιστεύουμε.

Μια σειρά έργων σου εγγράφονται σε απόλυτα σχήματα (κύκλος, τετράγωνο) και σχεδιάζονται με απόλυτη συμμετρία. Το κεφάλι μιας κατσίκας ή ενός λιονταριού (από τα αγαπημένα μου), το σύμβολο του Μινώταυρου, μια αιχμηρή πεταλούδα. Βρίσκεις μοτίβα και γεωμετρικές χαράξεις, κωδικοποιείς τις επαναλήψεις των γραμμών σου και τελικά παράγεις ένα πολυσύνθετο –σχεδόν γραφιστικό- αποτέλεσμα. Αυτά τα έργα σου θα μπορούσαν να παραχθούν με την βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή, μιας και εστιάζουν στην ακρίβεια και την επανάληψη, στα patterns. Τι είναι όμως αυτό που σε έλκει στον σχεδιασμό με το χέρι; Η αλήθεια είναι ότι η συγκεκριμένη σειρά ξεκίνησε στον υπολογιστή αλλά σύντομα ακολούθησε αντίστροφη εξελικτική πορεία ως προσωπική αντίδραση. Βρίσκω κουραστικό το να εργάζομαι συνεχώς μπροστά από μια οθόνη και η ενασχόληση με τα παραδοσιακά μέσα με βοηθάει να θυμηθώ και να κατανοήσω καλύτερα τι σημαίνει σχήμα, χρώμα και κίνηση του χεριού. Ξεκινούν ως χειρωνακτικές ασκήσεις για την επίτευξη της τέλειας γεωμετρίας αλλά στην πορεία συμβαίνουν μικρο-ατυχήματα τα οποία συνήθως δημιουργούν ενδιαφέρον και δυνατότητες εξέλιξης της αρχικής ιδέας. Με αυτού του τύπου τις ασκήσεις ή θα καταντήσεις μανιακός αναζητώντας την απόλυτη τάξη ή θα αποδεχθείς το χάος που δημιουργεί η ανακρίβεια. Στο τέλος πάντα, σημασία έχει να είσαι ευχαριστημένος.

© Κωνσταντίνος Κοσμάς | 102808-L
© Κωνσταντίνος Κοσμάς | 2111-ΑΜ
© Κωνσταντίνος Κοσμάς | 1511-NW
© Κωνσταντίνος Κοσμάς | 170725-LL
© Κωνσταντίνος Κοσμάς | MA-04
© Κωνσταντίνος Κοσμάς | MA03.02
© Κωνσταντίνος Κοσμάς | MA_4x
© Κωνσταντίνος Κοσμάς | 1211-F
© Κωνσταντίνος Κοσμάς | TM-07
© Κωνσταντίνος Κοσμάς | 180708-R

Ποιες λέξεις αποτυπώνουν καλύτερα την ζωγραφική σου; Ιστορίες τοπίων.

Κάποια έργα σου μου φέρνουν στον νου τον Χένρυ Μουρ, άλλα τον Γιάννη Μόραλη. Διακρίνω επίσης κάπου στο βάθος (μπορεί και να είναι ιδέα μου) μια αγάπη για τα κόμικς, το κολάζ και την επιστημονική φαντασία που εκφράζεται μέσα από τον γερμανικό εξπρεσιονισμό ή την μετα-αποκαλυπτική νέο-νουάρ αισθητική. Βρίσκω εξαιρετικό το ασπρόμαυρο ιχνογράφημα της Κρήτης. Ποιες είναι οι επιρροές και οι αισθητικές αναφορές σου; Υπάρχουν κάποιοι καλλιτέχνες και αρχιτέκτονες που θαυμάζεις; Πριν την ζωγραφική είχα ασχοληθεί για κάποια χρόνια με το concept art και το κόμικ (δεν έχω ολοκληρώσει ακόμα κάτι και παραμένει κρυφός πόθος) οπότε δεν είναι περίεργο που κάποιες στιγμές αυτό το παρελθόν μου προσπαθεί να αναδυθεί. Οι αναφορές και οι επιρροές είναι αναπόφευκτα πολλές: από τα λίθινα ειδώλια και τα μινωικά ανάκτορα, στην ρωσική πρωτοπορία και τον μοντερνισμό, στον Jodorowsky και στα manga. Όλα έχουν τον ρόλο τους και συντελούν σε μικρό ή μεγάλο βαθμό στην αναζήτηση της προσωπικής γραφής. Το έργο του Μόραλη αποτελεί αναμφίβολα σημαντική επιρροή κυρίως επειδή το έργο του μπορεί να μεταφερθεί με την ίδια δύναμη στον τρισδιάστατο χώρο ως μια στιβαρή και ταυτόχρονα κομψή αρχιτεκτονική που μπορεί να μεταφέρει μια ιστορία. Γενικά θαυμάζω τους αρχιτέκτονες που πράττουν ως καλλιτέχνες και τους καλλιτέχνες που δημιουργούν ως αρχιτέκτονες.

Ποιο έργο σου ξεχωρίζεις; Ολόκληρη την σειρά με τα αρνιά. Έχει σχηματιστεί ένα μικρό κοπάδι.

© Κωνσταντίνος Κοσμάς | 172206-IE
© Κωνσταντίνος Κοσμάς | ΚΡ07 – ML
© Κωνσταντίνος Κοσμάς | 0211-ΜΑ06.2
© Κωνσταντίνος Κοσμάς | 1111-ΑΝ.02

Ποια είναι τα επόμενα σου σχέδια και πού μπορούμε να βρούμε έργα σου; Tα επόμενα σχέδια ελπίζω να εμφανιστούν με μεγαλύτερη συχνότητα και διαύγεια στο μέλλον. Τα έργα μου βρίσκονται διασκορπισμένα  σε περίπου 20 σπίτια (σε Αθήνα και Άμστερνταμ) και συγκεντρωμένα στον προσωπικό μου λογαριασμό Instagram @pongopongopingo.

Ο Κωνσταντίνος Κοσμάς σπούδασε αρχιτεκτονική στην Πάτρα και στην Αθήνα (ΕΜΠ -MSc). Συνεργάζεται με το αρχιτεκτονικό γραφείο Tense Architecture Network. Παράλληλα του αρέσει να ζωγραφίζει και να πελεκάει πέτρες. Θα ήθελε να ζει σε ένα απομονωμένο αστεροσκοπείο και να παρατηρεί τον ουρανό.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s