ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ | ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΑΝΤΟΝΑΣ

της Τζίνας Σωτηροπούλου

Αθήνα, Ελλάδα

Ο Αριστείδης Αντονάς, γιος του Δημήτρη και της Σουζάνας Αντωνακάκη, ακροβατεί μεταξύ αρχιτεκτονικής, φιλοσοφίας και λογοτεχνίας, επαναπροσδιορίζοντας δημιουργικά την πρωτοπορία.

2221-18330

Η αρχιτεκτονική του Αριστείδη Αντονά συντίθεται από ετερόκλητα γεγονότα που υφαίνουν ένα παράδοξο συμβάν, από collages και assemblages μιας παράλληλης πραγματικότητας, από την συνεχή μετάλλαξη οικείων χώρων και την δημιουργία αντισυμβατικών χωρο-δρώμενων. Είναι μια αρχιτεκτονική του γεγονότος που δημιουργεί ήρωες, παράγει χαρακτήρες και ασχολείται περισσότερο με τη δράση διατηρώντας ωστόσο μια εντυπωσιακά δυναμική αισθητική αρτιότητα.

Delft_Transparent Cells_2

Πρόταση για την Νέα Σχολή Αρχιτεκτονικής στο Ντελφτ © Antonas Office

Delft_Transparent Cells_3

Πρόταση για την Νέα Σχολή Αρχιτεκτονικής στο Ντελφτ © Antonas Office

Τα σχέδιά σας μου θυμίζουν τις ταινίες του Νίκου Νικολαΐδη: μαυρόασπρα, σκοτεινά, υπόγεια και ατμοσφαιρικά μιλούν για ένα ζοφερό μέλλον και ένα φουτουριστικό παρόν εμπλέκοντας περιθωριακές και ακραίες καταστάσεις μέσα από πολιτικές δηλώσεις. Πώς θα χαρακτηρίζατε την αρχιτεκτονική σας; Αν χαρακτήριζα τις κατασκευές μου, θα σχημάτιζα εκ των προτέρων κάποια προνομιακή ερμηνεία τους. Αλλά η τεχνική της παραγωγής τους επιδιώκει πάντα την αναβολή οποιουδήποτε χαρακτηρισμού. Καταλαβαίνω ότι το έργο προξενεί απορίες. Ίσως επειδή το ίδιο το ερώτημα του χαρακτηρισμού είναι στην αρχιτεκτονική μου ισχυρότερο από οποιαδήποτε απάντησή του. Αν χαρακτήριζα την δουλειά όμως δεν θα με ενδιέφερε να κατασκευάζω πια.

Η πρότασή σας για την νέα Σχολή Αρχιτεκτονικής στο Ντελφτ επανεξετάζει τον τρόπο λειτουργίας μιας αρχιτεκτονικής σχολής στην εποχή της διαδικτύωσης. Ανεξάρτητες γυάλινες μονάδες-studio εν είδει οθονών προβολής μπλέκονται με επιλογές τύπου sharing για την αναμετάδοση της γνώσης. Πόσο άλλαξε τη ζωή μας η κοινωνική δικτύωση; Δουλεύω πολύ για να καταλάβω τη συνθήκη της κοινωνικής δικτύωσης. Το κάνω για να περιγράψω τη δύναμη του γιγαντωμένου διαδικτύου στις κατασκευές. Με τα διαφανή κελιά του Ντέλφτ, δοκίμασα να μετατρέψω το κέντρο της Σχολής, που είναι το εργαστήριο, σε ένα διασπασμένο πεδίο. Εκεί η κοινότητα συλλαμβάνεται μεμιάς ως συσσώρευση ανθρώπων στην όψη του κτίσματος. Ένας πληθυσμός μονάδων εργασίας θα περιγράφει τότε το νέο Πανεπιστήμιο.

URBAN HALL_2

Urban Hall © Antonas Office

URBAN HALL_3

Urban Hall © Antonas Office

URBAN HALL_4

Urban Hall © Antonas Office

Με το έργο σας Urban Hall, μια πρόταση για την ανάπλαση της πλατείας Θεάτρου, επιχειρήσατε να δώσετε λύσεις σε μια περιοχή με έντονα κοινωνικά προβλήματα με την δημιουργία ενός υπαίθριου νοσοκομείου κυρίως για τοξικοεξαρτημένους, θύματα κυκλωμάτων εμπορίας ανθρώπων και άστεγους. Μια κενή πλατφόρμα, έναν στεγασμένο χώρο με πολλαπλούς ανεμιστήρες, που θα αποκτά εναλλασσόμενες λειτουργίες αφουγκραζόμενος τις ανάγκες της ίδιας της πόλης. Ένα πεδίο διαδραστικού ακτιβισμού, μια πολιτική πρόταση «αστικού curating» που θα θέσει τις βάσεις για την εμπλοκή καλλιτεχνών και πολιτών σε μια πραγματική οικειοποίηση του δημόσιου χώρου. Μπορεί η αρχιτεκτονική να δώσει λύσεις σε κοινωνικά προβλήματα των κεντρικών εγκαταλελειμμένων περιοχών της Αθήνας ή όπως τελικά φαίνεται επαναπαύεται σε εικονογραφικές προσεγγίσεις; Η αρχιτεκτονική μπορεί να μεταμορφώσει καταστάσεις. Μπορεί να αλλοιώσει τους όρους με τους οποίους τίθενται προβλήματα. Αλλά πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο που την εννοούμε. Εκείνη οργανώνει τότε το ίδιο το πνεύμα της αλλαγής. Αν εννοούμε ότι η αρχιτεκτονική απλά κατασκευάζει περιτυλίγματα υφιστάμενων λειτουργιών, σίγουρα δεν μπορεί να τροποποιήσει τις συνθήκες της πόλης. Θα ήταν ενδιαφέρον να σκεπτόμασταν διαφορετικά.

METEORITE UNIT_1

Meteorite Unit στο Μεταξουργείο © Antonas Office

Πήρατε το βραβείο καλύτερης μη πραγματοποιημένης μελέτης 2008-2011 από το περιοδικό ΔΟΜΕΣ για το έργο Meteorite Unit στο Μεταξουργείο. Ένα κτίριο, που φορά μεταλλικό καμβά από διάτρητες σχάρες που φιλτράρουν το φυσικό φως στην κεντρική όψη επί της οδού Λεωνίδου και αφήνει διάφανη την εσωτερική του όψη επιδιώκοντας ανοιχτή συνομιλία με το παρακείμενο νεοκλασικό διατηρητέο κτίριο παραχωρώντας τον ιδιωτικό ακάλυπτο χώρο του στην πόλη. Στα πλαίσια της αναβάθμισης της περιοχής του Μεταξουργείου και με την ώθηση της ΚΜ Πρότυπης Γειτονιάς και της εταιρείας Oliaros, αναμένονται να γίνουν σημαντικά έργα. Δεν φοβάστε μήπως οδηγηθούμε σε «εξυγίανση» της περιοχής και «εξωραϊσμό» του δημόσιου χώρου προς όφελος του real estate; Κάθε εργασία γίνεται στην ιδιαίτερη συνθήκη της. Το Meteorite Unit το παρήγγειλε η εταιρία Oliaros μαζί με κτίρια που υπέγραψαν αρχιτέκτονες όπως ο Bjarke Ingels, το Atelier Bow Wow, ο Ηλίας Ζέγγελης, ο Ανδρέας Αγγελιδάκης ή οι Deca. Δεν φοβάμαι το real estate σαν απροσδιόριστο τέρας που καταστρέφει ό,τι αγγίζει. Ο πελάτης του αρχιτέκτονα είναι συχνά το real estate. Αυτό δεν είναι σκανδαλιστικό. Και στην Αθήνα που καταρρέει θα ζητούσαμε να ωθείται ο ιδιωτικός τομέας από τους αρχιτέκτονες σε στρατηγικές που οφελούν την κοινότητα.

PIRAEUS TOWER_1

Συμμετοχή στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό «Πύργος Πειραιά 2010 – Αλλάζοντας την (πρόσ)ΟΨΗ», πρόκριση στη 2η φάση © Antonas Office

Londor bridge_3

Επανασχεδιασμός της Γέφυρας του Λονδίνου © Antonas Office

Londor bridge_1

Επανασχεδιασμός της Γέφυρας του Λονδίνου © Antonas Office

Από τον επανασχεδιασμό της οδού Κεραμεικού και την πρόταση για τον Πύργο στον Πειραιά, μέχρι τις γέφυρες στο Λονδίνο και το Μάριμπορ, το αρχιτεκτονικό σας λεξιλόγιο περιλαμβάνει κατασκευαστικά μοτίβα που περικλείουν το τρίπτυχο οικονομία, επανάχρηση και ανακύκλωση. Πιστεύετε πως οι αρχιτέκτονες θα έπρεπε να επαναπροσδιορίσουν τον λειτουργικό τους ρόλο έχοντας μια πιο οικολογική συνείδηση; Το τρίπτυχο τελειοποιεί κάποια ρητορική της ενοχής. Η παρουσίαση της ενοχής για κάτι κακό που έκανε ο άνθρωπος στον πλανήτη είναι η σημαντικότερη κατασκευή πολλών από τα σχέδια της κατηγορίας. Ίσως μερικά από τα δικά μου μπορούν να διαβαστούν κι αυτά ως ενοχικά κτίσματα. Αλλά υπάρχει κάποια κρυμμένη αισιοδοξία της αποκατάστασης σε αυτή την προοπτική που μου φαίνεται ανόητη. Το ενδιαφέρον στοιχείο εδώ είναι, νομίζω, η απελπισία από την υπεραφθονία υπολλειμμάτων. Ο πλανήτης μοιάζει με κλειστό δωμάτιο γεμάτο σκουπίδια. Πρέπει να χτίσουμε με σκουπίδια λοιπόν.

HOTEL BUS_4

Hotel-Bus © Antonas Office

Amphitheater House_2

Αμφιθεατρική κατοικία στην Ύδρα © Antonas Office

KEG APARTMENTS_1

KEG Apartments: αρχιτεκτονική της επανάχρησης με τη μετατροπή βυτιοφόρων σε κινητά διαμερίσματα © Antonas Office

Inhabited Observatory_2

«Κατοικημένο Παρατηρητήριο» © Antonas Office

Το ξενοδοχείο-λεωφορείο, η αμφιθεατρική κατοικία στην Ύδρα, το βυτιοφόρο-διαμέρισμα, το κατοικημένο παρατηρητήριο είναι μόνο μερικές από τις προτάσεις που επανεξετάζουν την έννοια της κατοίκησης είτε βγαίνοντας από τον οριοθετημένο ρόλο τους λειτουργώντας σ’ ένα διαφορετικό κέλυφος, είτε αποκτώντας νέο κτιριολογικό-σκηνικό στο οποίο ο εκάστοτε χρήστης καλείται να παίξει τον δικό του ρόλο. Έχει αλλάξει ο τρόπος που βιώνουμε την κατοικία σήμερα; Τείνουμε να ξεχνάμε τις αλλαγές στην κατοικία. Στις δικές μου, η εγκατάσταση κάποιας προβολής αποτελεί συχνά το καθοριστικό στοιχείο. Γύρω από αυτήν την προβολή συγκροτούνται τα υπόλοιπα. Η κουζίνα, το κρεβάτι μοιάζουν με την χθεσινή τουαλέτα. Μοιάζουν δηλαδή με απορρίμματα του σημερινού πολιτισμού. Το σημερινό σπίτι αναζητά τις εστίες του εκτός κελύφους.

Ο χειριστής, Η τραγουδίστρια και η πολυθρόνα, οι Αριθμοί, είναι κάποια από τα λογοτεχνικά κείμενά σας στα οποία και πάλι «διαβάζετε» τον χώρο αλληγορικά θέτοντας νέους αφηγηματικούς κανόνες. Ποια η σχέση της λογοτεχνίας με την αρχιτεκτονική σας; Η αρχιτεκτονική μου ξεκίνησε από την λογοτεχνία. Αλλά δεν θα άρχιζα να γράφω αν δεν ήμουν αρχιτέκτονας. Η σκηνή και η δράση, το φόντο και η μορφή καθορίζουν κάποιον δικό μου θεατρικό χώρο. Το ερώτημα για την αρχιτεκτονική και για την λογοτεχνία είναι: αν το σπίτι είναι θεατρικό έργο πότε παίζεται; Άραγε κάθε μέρα είναι διαφορετικό; Πόσες αφηγήσεις μπορεί να προβλέψουμε για αυτό; Το άδειο τετράδιο είναι ένα φιλόδοξο έργο. Γεμίζει όμως με ιστορίες.

Συμμετέχετε ενεργά στα θερινά εργαστήρια του Κέντρου Αρχιτεκτονικής Μεσογείου (ΚΑΜ) στο Μεγάλο Αρσενάλι στα Χανιά, τα οποία κλείνουν φέτος 10 χρόνια λειτουργίας. Ποιες είναι οι εμπειρίες σας από αυτή την εξαιρετική πρωτοβουλία; Πληθυντικοί μηχανισμοί οργανώνουν ενιαίες φωνές. Η σύνδεση του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού με διάφορες έννοιες του αρχείου και με επιμελητικές πρακτικές με ενδιαφέρει περισσότερο σε αυτές τις εργασίες. Σήμερα ο σχεδιασμός δεν μπορεί να τις παρακάμψει. Κάποιο ιδιότυπο curating θα έχει όλο και πιο ενεργό ρόλο στην αρχιτεκτονική πρακτική. Φέτος οργανώνουμε το εργαστήριο “the Value of Garbage” στο ΚΑΜ τον Αύγουστο, με τον Γιάννη Σταυρακάκη.

Υπάρχει κάποιος αρχιτέκτονας από το παρελθόν ή από το παρόν που εκτιμάτε ιδιαίτερα; Βρίσκεται κανείς μπροστά σε αρχιτεκτονικές αξίες επειδή κάποιος αρχιτέκτονας προέβλεψε την συγκεκριμένη θέση του επισκέπτη μπρος σε ένα αρχιτεκτονικό επίτευγμα. Η αρχιτεκτονική για μένα συντάσσεται επίσης από ανυπόγραφα συμβάντα του χώρου. Αυτήν την αρχιτεκτονική θαυμάζω περισσότερο. Συνήθως περιμένει μόνον εμένα.

Τί μουσική ακούτε σχεδιάζοντας και τι βιβλία ξεφυλλίζετε; Συνήθως σχεδιάζω χωρίς μουσική. Ξεφυλλίζω όλο και περισσότερο φιλοσοφικά βιβλία και θεωρητικά κείμενα αλλά τα διαβάζω συχνά ως λογοτεχνικό υλικό. Όχι ως επεξηγήσεις αλλά ως κατασκευές. Σαν να ήταν δηλαδή προβληματικοί τόποι διαμονής.

Δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο περιοδικό SOUL #issue 56 | Ιούνιος  2011 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s